MC NAM LỘC VÀ NỖI DAY DỨT CHƯA TỪNG QUAY TRỞ VỀ QUÊ NHÀ

MC NAM LỘC VÀ NỖI DAY DỨT CHƯA TỪNG QUAY TRỞ VỀ QUÊ NHÀ

MC NAM LỘC VÀ NỖI DAY DỨT CHƯA TỪNG QUAY TRỞ VỀ QUÊ NHÀ

Có những nỗi đau đi cùng con người suốt cả cuộc đời, để rồi từ chính những khúc quanh đó, một bài ca, một niềm tin, một sợi dây vô hình nối kết cả cộng đồng lại ra đời. Câu chuyện về những ngày đầu tha hương của nhạc sĩ Nam Lộc chính là như vậy – một thanh niên rời xa Sài Gòn thân yêu trong biến cố 1975, với bao nỗi nhớ thương, ray rứt. Và chỉ trong vòng chưa đầy một giờ đồng hồ, ông đã viết nên ca khúc đầu tay để đời: *“Sài Gòn Ơi! Vĩnh Biệt.”*

## Những ngày đầu vô định nơi xứ lạ

Rời Sài Gòn, Nam Lộc bước vào một thế giới hoàn toàn khác. Anh là một thanh niên trạc tuổi đôi mươi, đầy mơ mộng nhưng lại bị xé khỏi mảnh đất mình gắn bó từ thuở lọt lòng. Cái cảm giác mất quê hương, mất gia đình, mất luôn cả điểm tựa phía sau lưng, nó không giống bất kỳ nỗi buồn nào. 

Anh kể, những ngày đầu ở trại tị nạn, cuộc sống của mình như trôi trong khoảng không. Ban ngày thì đứng chờ ở trạm xe bus, nhìn những chiếc xe vàng chở đầy người tị nạn từ nơi khác đến. Đêm xuống lại chạy ra chỗ gửi thơ, mong ngóng có lá thư nào từ gia đình. Ngày qua ngày, cái vòng tròn ấy cứ lặp đi lặp lại, hy vọng mong manh duy nhất là một ngày nào đó sẽ được đoàn tụ với mẹ và các em.

Nhưng cuộc đời vốn hay bất ngờ.

## Tin dữ từ cô gái lạ

Một hôm, Nam Lộc gặp một cô gái mới đến từ trại Hong Kong. Trong câu chuyện bâng quơ, cô gái bất chợt nhắc đến bố anh:

“Em gặp bác bên đó rồi. Bác nói chỉ có một mình bác lên được tàu Trường Xuân, cả nhà bị kẹt lại hết rồi anh ơi.”

Chỉ một câu thôi, mà bầu trời trước mắt anh như sụp đổ. “Nghe xong, tôi tối sầm mặt mày,” Nam Lộc nhớ lại. “Tôi vẫn cố gượng để nhận lấy mảnh giấy ghi địa chỉ của bố bên Hong Kong, nhưng lòng tôi thì rụng rời, cảm giác cả thế giới đã quay lưng lại.”

Đêm đó, anh ngồi viết lá thư cho cha, từng con chữ vừa hy vọng, vừa tuyệt vọng. Một tháng sau, anh nhận tin: bố đã được chuyển sang định cư ở Bỉ, còn mẹ và các em thì vẫn kẹt lại Sài Gòn.

## Chuyện chiếc tàu Trường Xuân – một phép màu

Nghe lại câu chuyện từ bố, Nam Lộc càng thấm thía sự nghiệt ngã của thời thế. Ngày 28 đến 30 tháng Tư, gia đình anh chờ trực thăng đón nhưng cuối cùng bị bỏ lại. Riêng bố – một nhà báo, trong phút cùng đường – đã lao lên con tàu Trường Xuân, lúc ấy gần như phế thải vì máy móc hư hỏng. Trên tàu có đến 5,000 người chen chúc. Nhiều người tuyệt vọng quá mà bỏ xuống, chỉ những ai không còn đường lui mới ở lại. Vậy mà đúng vào giờ chót, máy tàu được sửa, con tàu chậm rãi ra khơi và cập bến Hong Kong trong một phép lạ khó tin.

Phép lạ cho cha, nhưng là đớn đau cho cả gia đình. Nam Lộc lúc đó chỉ biết tự nhủ: “Bố thì tạm ổn, biết đâu sẽ còn thêm những phép lạ khác cho mẹ và các em.” Thế nên khi có cơ hội đi định cư, anh đã tình nguyện ở lại trại, chờ đợi, bám víu vào niềm hy vọng mong manh.

Ở lại trại Pendleton, Nam Lộc vừa làm thiện nguyện vừa nhận mức lương tượng trưng 5 đô một ngày. Sau đó, khi chính thức được thuê, anh nhận mức tối thiểu 2.1 đô/giờ – số tiền nhỏ nhưng đủ để anh dành dụm, thậm chí tậu cho mình một chiếc xe trả góp.

Công việc của anh là kết nối những người tị nạn với các gia đình bảo trợ ở Los Angeles, San Diego, Riverside…, đồng thời làm thông dịch cho đồng hương. Anh kể: “Lính, sĩ quan thì còn nói được tiếng Mỹ, chứ bà con thường dân hay mấy bác ngư dân theo linh mục thì chịu. Tôi lo phiên dịch, giải thích cho họ.”

Cuộc sống trong trại không nhiều lo toan cơm áo, nhưng lại đầy những nỗi mong chờ. Đến ngày 31 tháng Mười, 1975, trại đóng cửa. Một chặng đời khép lại.

## Những người bạn định mệnh 

Trong trại, Nam Lộc quen với Nguyễn Văn Cư – một cựu đại úy cảnh sát. Khi Cư được bảo trợ ra ngoài, cuối tuần nào cũng quay lại rủ Nam Lộc “trốn trại” lên Los Angeles chơi. Chính những chuyến đi ấy đã cho anh cảm nhận đầu tiên về nước Mỹ: một thành phố an ninh, yên bình, chẳng thấy cảnh cướp giật, chỉ vài người vô gia cư lang thang.

Rồi đến ngày Nam Lộc rời trại, anh ngơ ngác vì chẳng ai bảo trợ mình. Nhưng Cư đã nói câu khiến anh xúc động đến tận bây giờ:

“Mày là dân văn nghệ, không biết nấu nướng, đau yếu lấy ai chăm? Tao không bỏ mày được, thôi đi chung với tao.”

Hai người quyết định lên Los Angeles, xin vào làm ở một hãng ép giường nước. Lương không cao, chỉ đủ trả tiền thuê cái studio bé xíu 175 đô/tháng, rồi sáng cày, trưa cày, tối mới lết về nhà, mua mấy lon bia và chân giò heo ngâm dấm ngồi lai rai. Cuộc sống đơn sơ, vất vả nhưng đầy tình bạn.

## Cơ duyên với “nghề định cư”

Có lúc túng thiếu, Nam Lộc phải đến nhận khoản tiền trợ cấp 300 đô cho người mới ra trại. Và chính ngày đó, định mệnh đã đưa ông gặp bà Elizabeth Kirnis – giám đốc Cơ Quan Di Trú và Tị Nạn Công Giáo tại Los Angeles.

Bà nhận ra anh ngay lập tức và mừng rỡ:

“Trời đất ơi, may quá, tìm được anh rồi! Chúng tôi cần người có kinh nghiệm về tị nạn. Anh có chịu làm phụ tá cố vấn định cư không?”

Vậy là Nam Lộc chính thức bước vào con đường gắn bó trọn đời với công tác định cư cho người Việt tị nạn. Từ phụ tá, rồi cố vấn, rồi giám sát, và cuối cùng là giám đốc thay thế chính bà Elizabeth. Ông gắn bó với USCC suốt 41 năm, đến tận 2016 mới nghỉ hưu.

## Đêm nhạc và giọt lệ

Nhưng bên cạnh công việc, âm nhạc mới là nơi Nam Lộc gửi gắm nỗi niềm sâu kín nhất.

Một tối, khi bạn rủ đi phòng trà Roosevelt, anh không muốn đi, chỉ ngồi ở nhà. Trong nỗi buồn miên man, anh lấy giấy bút ra, những giai điệu và ca từ như tuôn chảy. Chưa đầy một tiếng, anh viết xong *“Sài Gòn Ơi! Vĩnh Biệt.”*

Lúc bạn quay về, xách theo mấy chai bia và món nhắm, Nam Lộc hát cho nghe. Hai người đàn ông ôm nhau khóc. Bạn anh thúc giục: “Mày phải hát cho mọi người nghe ngay đêm nay.” Và thế là bản nhạc đầu đời ấy vang lên ở Roosevelt, trong tiếng nghẹn ngào của người xa xứ.

Không phải ngẫu nhiên mà ca khúc này sống mãi cùng năm tháng. Nó không chỉ là nỗi đau riêng của Nam Lộc, mà là tiếng lòng của cả một thế hệ phải rời quê hương trong nước mắt.

Gần nửa thế kỷ trôi qua, Nam Lộc vẫn giữ tấm ngân phiếu đầu tiên ông nhận từ USCC như một kỷ vật. Với ông, nó không chỉ là tiền, mà là dấu mốc mở ra một hành trình: từ một chàng trai vô định nơi trại tị nạn, trở thành người đồng hành cùng hàng trăm ngàn đồng hương trên bước đường định cư.

Nhưng hơn cả, âm nhạc đã cứu rỗi tâm hồn ông. Ca khúc *“Sài Gòn Ơi! Vĩnh Biệt”* ra đời trong 45 phút diệu kỳ không chỉ là một bản nhạc, mà là một dòng lệ tập thể, một chứng nhân lịch sử.

Có lẽ, nếu không có những ngày tha phương ray rứt ấy, đã không có Nam Lộc – người nhạc sĩ của tha hương. Và cũng sẽ chẳng có một khúc nhạc làm chảy nước mắt bao thế hệ mỗi khi nhớ về Sài Gòn.